CÁC LOẠI VAN GIÓ TRONG HỆ THỐNG THÔNG GIÓ

CÁC LOẠI VAN GIÓ TRONG HỆ THỐNG THÔNG GIÓ

Van gió là một thiết bị quan trọng trong hệ thống thông gió. Van gió có rất nhiều loại và chức năng như điều chỉnh lưu lượng, ngăn cháy, ngăn khói,…Tuỳ vào hệ thống và mục đích sử dụng mà ta áp dụng cho phù hợp. Vật liệu làm van gió thường là: tôn mạ kẽm, inox,…

1. Các loại van gió

a. Van điều chỉnh lưu lượng (Volume control Damper)

Van điều chỉnh lưu lượng (Volume control Damper) được sử dụng để kiểm soát luồng không khí trong ống dẫn khí. Thiết bị này đi kèm với thiết bị truyền động điện (motorized actuators) hoặc tay gạt chỉnh bằng tay. Volume Control Dampers có thể được sản xuất bằng galvanized steel, stainless steel, aluminum phù hợp với các yêu cầu của hệ thống (về khả năng chống cháy – chịu nhiệt REI, độ dày tiêu chuẩn,…

• Lựa chọn: Thông thường, việc chọn Van điều chỉnh lưu lượng phụ thuộc vào kích thước đường ống của ống gió và lưu lượng thiết kế của van gió. Khi chọn van gió cũng cần phải quan đến tâm tổn thất qua van để đảm bảo yêu cầu của hệ thống. Tuỳ theo mục đích sử dụng mà ta dùng loại van gió chỉnh bằng tay hoặc có motorized để kết hợp các hệ thống như Fire Alarm, BMS của toà nhà, nhà máy,…

Hình 1. Đồ thị vận tốc gió – tổn thất áp suất (tham khảo)

• Phân loại: VCD loại tròn, loại vuông, loại gắn miếng gió (Opposed Blade Damper). Loại chỉnh tay hoặc chỉnh bằng truyền động điện (motorized)

Hình 2. Các loại VCD

Lắp đặt: Thường được lắp đặt tại các nhánh phân phối khí, đường hồi của hệ thống điều hòa thông gió gió nhắm kiểm soát lưu lượng cấp, hút và tạo sự phân phối khí đồng đều hơn cho không gian điều hoà.

a. Van chặn lửa – Fire Damper (FD/MFD), Van chặn khói – Smoke Damper (SD/MSD), Van chặn lửa và khói – Fire Smoke Damper (FSD/MFSD)

Fire damper (FD/MFD), Smoke damper (SD/MSD), Fire smoke damper (FSD/MFSD) là các “van chặn gió” thường gặp trong hệ thống HVAC. Được lắp đặt tại các vị trí mà đường ống gió xuyên qua vách/ tường ngăn cháy hoặc khu vực thoát nạn ( cầu thang bộ, gian lánh nạn,..). Tùy theo mục đích sử dụng mà chọn loại phù hợp cũng như vị trí và quy cách lắp đặt phù hợp.

• Fire damper (FD/MFD)
  • Van FD là loại thường mở. Nhiệt độ cầu chảy thường ở mức 72°C.
  • Van MFD có thể thường đóng hoặc thường mở tùy theo yêu cầu của hệ thống nhờ tích hợp thêm bộ phận điều khiển điện 24V cho van gọi là Motorized fire damper (MFD) nhằm mục đích mở rộng khả năng điều khiển kết nối với các tín hiệu báo cháy hoặc kiểm soát qua hệ thống BMS tòa nhà cho việc đóng/ mở theo yêu cầu thiết kế. Giao tiếp với FACP thông qua Module điều khiển. MFD này có thể là loại điều khiển vô cấp hoặc on/off tuỳ công năng và thiết kế của hệ thống.
  • Các vị trí lắp đặt thường là ống gió xuyên tường ngăn cháy giữa các khu vực với nhau, vị trí ống gió vào hộp gen, ống gió xuyên sàn bê tông xuyên khu vực.
• Smoke damper (SD/MSD)
  • Mục đích chính là nhận biết để đóng van ngăn khói nhờ đầu dò khói được tích hợp bên trong giúp kích gửi tín hiệu kích hoạt hoặc đóng van.
  • Giống như MFD van ngăn khói SD cũng có loại điều khiển là SFD với bộ động cơ 24V* được kết nối với tủ điều khiển, hệ thống BMS,..
  • Thường được lắp trên đường ống gió tại vị trí trước quạt tạo áp/ cấp gió sự cố giúp nhận biết khói để tránh trường hợp khói đi vào hệ thống cấp khí này.
• Fire smoke damper (FSD/MFSD)
  • Là loại van tích hợp hai tính năng của FD và SD như mô tả ở trên.
  • FSD tích hợp cầu chảy và cảm biến khói. Van có 2 chức năng: Hút khói và chống cháy lan. Cầu chảy của FSD thường ở mức 72°C.
  • MFSD được tích hợp một Motorized và cảm biến nhiệt độ (mức 72°C). Van cũng có 2 chức năng: Hút khói và chống cháy lan.
  • Đây cũng là loại van thường được chọn thiết kế hiện nay bởi khả năng bảo vệ cả nhiệt và khói. Nhưng cần lưu ý về chi phí đầu tư. 

Lựa chọn và lắp đặt: Chúng ta phải xác được mục đích sử dụng và yêu cầu của hệ thống: ngăn khói, ngăn cháy, cần liên động với FACP,…để chọn được thiết bị phù hợp.

• Fire damper (FD/MFD): thường được lắp tại các nhánh hút khói của hành lang và cần có cơ chế liên động (MFD), các nhánh của trục hút mùi rác (FD), nơi có đường ống xuyên qua nhiều khoang cháy (FD),…Nhiệt độ cầu chảy thường ở mức 72°C (Khi áp dụng MFD cho hút khói, các bạn nên tham khảo QCVN 06: 2020 và ban PCCC để được hướng dẫn)
• Smoke damper (SD/MSD): Vị trí lắp tương tự như FD/ MFD
• Fire smoke damper (FSD/MFSD): MFSD thường được lắp tại các nhánh hút khói của hành lang tương tự như (MFD) và cần có cơ chế liên động. FSD cũng tương tự MFSD nhưng không có cơ chế liên động. 

Phân loại: Có nhiều loại tròn, loại vuông,…Loại chỉnh tay hoặc chỉnh bằng truyền động điện (motorized)

c. Van gió một chiều – Non Return Damper (NRD)

NRD là một thiết bị tương tự như “van một chiều”  đóng mở tự động. Khi hệ thống hoạt động thì các cánh của NRD sẽ mở ra cho luồng khí lưu thông. Khi hệ thống tắt, các cánh của NRD sẽ tự động đóng lại nhờ cấu tạo của tấm lá trong nó. NRD ngăn chặn không khí đi ngược lại giúp kiểm soát tốt các luồng khí: khi tươi, khí thải nhà vệ sinh,…

Hình 3. Các loại NRD

• Lựa chọn và lắp đặt:
  • Van NRD phụ thuộc vào kích thước, hình dạng đường ống của ống gió.
  • Thường được lắp trên đường ống mà có 2 quạt dùng chung một đường ống để điều chỉnh luồng khí.

d. Van xả áp – Pressure Relief Damper (PRD)

Van xả áp – Pressure Relief Damper được sử dụng trong hệ thống thông gió để ngăn chặn dòng khí thổi ngược hoặc điều chỉnh áp lực không khí trong hệ thống đường ống điều hòa thông gió. Đây là loại van hoạt động hoàn toàn tự động dựa trên nguyên lý cân bằng áp, độ mở của lá van được thay đổi bằng áp suất. Van có thể lắp trên tường, trên đường ống gió theo phương đứng hoặc theo phương ngang. . Loại van này ngoài tác dụng thông áp phòng, còn thường được sử dụng vô cùng hiệu quả với hệ thống tăng áp trong các công trình dân dụng và công nghiệp.

Các cánh van liên kết với nhau và đóng mở song song. . Áp lực làm việc lớn nhất với loại van này là 5000Pa và vận tốc khí là 15m/s.

Hình 4. Các loại PRD

Các bạn có thể tải các catalogue của các loại van gió trong hệ thống HVAC tại đây:

• Van điều chỉnh lưu lượng (Volume control Damper)
• Van chặn lửa – Fire Damper (FD/MFD)
• Van chặn khói – Smoke Damper (SD/MSD)
• Van chặn lửa và khói – Fire Smoke Damper (FSD/MFSD)
• Van gió một chiều – Non Return Damper (NRD)
• Sơ đồ nguyên lý hệ thống thông gió HVAC trong building

Tham khảo khoá học thiết kế MEPF bằng cách để lại thông tin theo form bên dưới hoặc liên hệ MEPF TEAM để được hỗ trợ: